16/05/2013

Amassando l pan





 Cun la massa çpierta acendie-se l forno i era  arroijado cun  buonos barçados de lheinha. Nesse antertiempo, anquanto l forno se calcie, fenhie-se la massa, anbolbiendo las bolhas de massa an farina i eili quedaba a çcansar, anquanto l forno s’arroijaba. Cun l suolo de l forno bien caliente i todo l cielo de l  miesmo  zbranquiçado, staba ne l puonto cierto para cozer toda la fornada.
Com a massa levedada acendia-se o forno e era bem aquecido com bons braçados de lenha. Nesse entretempo, enquanto o forno se aquecia, fenhia-se amassa, envolvendo as bolas de massa em farinha,  ficando no estrado a descansar, enquanto o  forno se aquecia totalmente. Com o Chão do forno bem quente  e todo o céu do mesmo esbranquiçado, estava no ponto certo, para cozer toda a fornada. 

09/04/2013

Sien títalo


Aromas i oulores


Sien títalo


Azeiteiro


 

Ne l praino nien siempre hoube azeite pal gasto de las famílias. Ls carçoneiros i outros azeiteiros de l cuncelhos de bumioso, andában de aldé an aldé i de puorta an porta, a bender l sou azeite, trasportado an sues mulas.

 

Sien títalo


Bóbidas


Primabera II



 
La staçon de la permabera trasforma i rebitaliza todos ls seres de la natureza, dando ourige a nuobas bidas, tornando todo l meio ambolbiente nua  beleza ancunfundíble

Sien títalo


Outonho II



A caça

12/03/2013

Sopas de pan






Las migas de l pan, migadas de la fogaça, son amolhecidas cun auga adubada, de la cozedura de un cacho de presunto ó chouriço.
Na segada lhebában-se siempre las suopas nas alforges,  para quemer a la selombra de un carbalho, antes de drumir la séstia.
An casa, l pequeinho almuorço, quemien-se las suopas de migas de pan, amolhecidas cun lheite, acabado de tirar da baca.




Acunchego







 

Era na cozina que se passaba mais de l tiempo, apuis de cuncluir todas las lhidas de l campo, daquel die. Era la debison de la casa mais ousada; porparaba-se la quemida, cozida ne ls potes al  lhume, quemie-se alhá i serbie de sala de star. Passában ls seranos a la buolta de l lhume, culs bezinos, aonde rezában l terço, jogában a las cartas i a l'arremunhana, ne l tiempo de las castanhas.

Todos ls anchidos de l fumeiro éran feitos i curados na cozina. La  chicha solo se anchie çpuis de bien açunada, cun buona çurça. Las tabafeias éran feitas cun barrenhones chenos de migas de pan, carnes cozidas, ne ls potes al lhume i l'auga de las cozer, bien temperada, amolhecie todo l pan.  Cun algun tiempo de çcanso, anchie-se cun l'anchideira,  aqueilha mistura toda, apuis de bien mexida.

Ganado




 Ls pastores tenien que botar las canhonas a pacer i aguantar to las antemperes de l tiempo. Ls ganados  andában spergidos,  por parte de l termo de l praino mirandés. Fazien parte de la eiconomie de alguas famílias de l praino. La tia  Çáncia  acumpanhaba l sou ganado, i aporbeitaba esse tiempo para filar la lhana, de las sues oubeilhas i a fazer las meias i ls casacos, para to la família.

Ciguonho




 La  tierra ancarambinada de l eimbierno,  lhebaba  l sou tiempo a calcer las sues antanhas. Solo acerca de l berano, cun la tierra yá caliente, las semientes botadas a la huorta ampeçam a zampolhinar i abrolhar, cun l'auga sacada de l poço, cun ciguonho i  lato. L'auga çpejada na pila scorrie n'agueira a camino de regar ls pumiento, las cebolhas, ls freijones, las alfaces... La burra trasportaba la duonha a regar la huorta i bolbie para casa cun las alforjas chenas!...

Outonho




Ne l einício de l outono ls pelhiços inda ne l castanheiro arreganhában ls dientes i deixában pingar las castanhas. Ls pelhiços inda fechados, l aire botaba-los pal chano. Cun la suola de l carcalhal de ls çapatos, lhebában apertones contra l chano, las castanhas çpedien-se de l sou pelhiço, dando poulos de cuntentes, relhuzindo al sol. Cun l cesta acuquelhada era çpejada nas alforjas, que la burra trasportaba para casa. 
Ne l praino solo habie castanhas pa l gasto de las famílias. Quemien-se al lhargo de outonho i de l'eimbierno; crudas, cozidas i assadas al lhume ne l assador, çpindurado de las lhares. Ne l serano juntában-se cun ls bezinos, i jogában l 'arremunhana cun ls bilhós.

Torcendo la lhana



   

La lhana apuis de lhabada, carmenada i cardada, las betas éran tiradas de las cardas  i filadas ne l torno, cun l filo mais gordo, para la  tapadura de las mantas. L stame( lhana más fina) era filado cun la ruoca i l fuso, ousada  para urdir, ne l telar, la tapadura de las mantas i para fazer bárias pieças de roupa, que se bestien nesse tiempo.